We ontvangen het Document van Precontractuele Informatie (DPI), we bekijken de verwachte omzetcijfers, we ondertekenen, en zes maanden later ontdekken we dat het concept is veranderd tussen de overhandiging van de DPI en de ondertekening van het contract. Dit scenario heeft het Hof van Cassatie behandeld op 26 juni 2024 (arrest nr. 23-14.085) waarbij het herinnert dat de DPI actueel moet blijven tot aan de ondertekening. Vanuit deze juridische verplichting kan het echte kader van een franchiseproject worden vastgesteld.
Controle van de DPI in franchise: wat de recente jurisprudentie verandert
De DPI is geen administratieve formaliteit die in een lade kan worden opgeborgen. Artikel L. 330-3 van het Wetboek van Koophandel verplicht de franchisegever om een oprechte, volledige documentatie te verstrekken, ten minste twintig dagen voor de ondertekening. De nieuwigheid is de interpretatie die de rechtbanken eraan geven.
De rechtbank van beroep in Rennes heeft in een beslissing van 10 februari 2026 (nr. 24/06931) deze informatieplicht uitgebreid naar contracten die zelfs niet de naam “franchise” dragen. Zodra er een merk of een naam met exclusiviteit of quasi-exclusiviteit ter beschikking wordt gesteld, is de precontractuele informatieplicht van toepassing, ongeacht het label van het contract.
Bij het onderzoeken van een DPI controleren we drie dingen bovenal: de datum van opstelling, de consistentie van de financiële gegevens met de realiteit van het netwerk op het moment van ondertekening, en de aanwezigheid van alle elementen die door het Wetboek van Koophandel zijn opgesomd.
Als er een significante gebeurtenis plaatsvindt tussen de overhandiging van het document en de ondertekening (sluiting van verkooppunten, verandering van leidinggevende, collectieve procedure van een belangrijke franchisenemer), moet de franchisegever de DPI bijwerken. Een nauwkeurig document bij de overhandiging kan enkele weken later onvoldoende blijken te zijn.
Voor het slagen van zijn franchiseproject behandelen we de DPI dus als een levend document, niet als een commerciële brochure.
Franchisecontract en post-contractuele clausules: operationele valkuilen
Het franchisecontract stelt de spelregels vast tijdens de samenwerking, maar ook daarna. Artikel L. 341-2 van het Wetboek van Koophandel regelt de post-contractuele beperkende clausules, met name de non-concurrentieclausules. We lezen ze zelden aandachtig op het moment van ondertekening, en dat is een fout.
Een post-contractuele non-concurrentieclausule moet voldoen aan strikte voorwaarden om geldig te zijn: deze moet beperkt zijn in tijd, in ruimte, en proportioneel zijn aan de bescherming van de overgedragen knowhow. Als deze te breed is, kan een rechtbank deze als misbruik beschouwen. Als deze goed is opgesteld, kan deze een voormalige franchisenemer verhinderen om dezelfde activiteit uit te oefenen op zijn voormalige territorium gedurende één tot twee jaar.
Het contract regel voor regel lezen voordat je ondertekent is niet optioneel. We raden aan om begeleiding te zoeken bij een advocaat gespecialiseerd in distributierecht, geen generalist. De reacties hierover variëren per netwerk, maar een franchisegever die weigert dat zijn kandidaat een advocaat raadpleegt, zendt een negatief signaal.
Royalty’s en terugkerende kosten van het netwerk
Het instapgeld trekt alle aandacht van de kandidaten, terwijl het de maandelijkse royalty’s zijn die dagelijks op de cashflow drukken. We onderscheiden doorgaans:
- De exploitatievergoeding (of royalty), berekend als percentage van de omzet, die het gebruik van het merk en de voortdurende ondersteuning van de franchisegever vergoedt.
- De reclamevergoeding, bestemd voor het nationale of regionale communicatiefonds van het netwerk, waarvan de franchisenemer de toewijzing niet beheert.
- De verplichte inkoopkosten bij goedgekeurde leveranciers, soms hoger dan de prijzen op de vrije markt, wat de marges onder druk zet.
Alle terugkerende lasten optellen voordat je je prognose opstelt voorkomt onaangename verrassingen in jaar twee, wanneer het nieuwigheidseffect vervaagt.
Initiële training en ondersteuning van de franchisegever: wat je er echt van kunt verwachten
De initiële training die door de franchisegever wordt aangeboden, varieert enorm van netwerk tot netwerk. Sommige bieden meerdere weken onderdompeling in een pilotverkooppunt. Anderen beperken zich tot enkele dagen in een zaal, met een operationeel handboek dat aan het einde van de sessie wordt overhandigd.
Het operationele handboek (soms de “bijbel” van het netwerk genoemd) vormt de kern van de overgedragen knowhow. Dit document rechtvaardigt juridisch het bestaan van de franchise. Als de knowhow niet substantieel, geheim en geïdentificeerd is, kan het contract opnieuw worden gekwalificeerd, en kan de franchisenemer de nietigheid aanvragen.
Een goed netwerk biedt training op de werkvloer, niet alleen in theorie. We controleren dit punt door rechtstreeks contact op te nemen met actieve franchisenemers. De DPI bevat de lijst van de leden van het netwerk: drie of vier van hen bellen om de werkelijke kwaliteit van de training en dagelijkse ondersteuning te evalueren, blijft de meest betrouwbare aanpak.
Kiezen van het franchise netwerk: concrete selectiecriteria
Veel kandidaten vergelijken de netwerken op basis van het instapgeld en de bekendheid van het merk. Dit zijn zichtbare criteria, maar niet de meest onderscheidende. Dit is wat er op het terrein toe doet:
- Het percentage van contractvernieuwingen: een netwerk waar de meerderheid van de franchisenemers bij afloop vernieuwt, getuigt van een evenwichtige relatie.
- De evolutie van het aantal verkooppunten in de afgelopen drie jaar: een constante groei duidt op een werkend concept, een abrupte toename kan wijzen op een te agressieve wervingsstrategie zonder voldoende begeleiding.
- De aanwezigheid van een toegewijde netwerkcoördinator, met een redelijke verhouding van franchisenemers per coördinator: boven een bepaalde belasting wordt de opvolging formeel.
- De transparantie over de rekeningen van de franchisegever zelf, die de DPI moet bevatten.
De Franse franchise-markt toont een tendens naar concentratie van netwerken. De meest gestructureerde merken absorberen of marginaliseren de kleinere. Toetreden tot een financieel solide netwerk biedt betere bescherming dan een aantrekkelijk concept dat wordt gedragen door een fragiele structuur.
Ontwikkeling in landelijke gebieden of middelgrote steden
De aantrekkelijkheid van een gebied is niet alleen afhankelijk van de bevolkingsdichtheid. Sommige franchiseconcepten, met name in de persoonlijke dienstverlening of de bouw, functioneren beter in de voorsteden dan in een verzadigd stadscentrum. We evalueren het werkelijke verzorgingsgebied, niet het theoretische gebied dat door de franchisegever wordt verstrekt.
Een goed afgesteld franchiseproject is gebaseerd op een contract dat is gelezen en begrepen, een DPI die is gecontroleerd op de datum van ondertekening, en een netwerk waarvan de huidige franchisenemers de kwaliteit van de ondersteuning bevestigen. De rest is commercie, en dat wordt opgebouwd punt voor punt.
